Onderzoek naar de toegankelijkheid van apps
Welke accessibility-instellingen gebruiken Nederlanders nou écht op hun telefoon?

Als internetbureau maken we ons bij Q42 al jarenlang hard voor de toegankelijkheid van apps. Maar ook voor ons was de vraag: welke accessibility-instellingen gebruiken Nederlanders nou écht op hun telefoon?

Dus we zijn dat gaan onderzoeken. Bij meer dan één miljoen mensen hebben we gekeken hoe zij toegankelijkheidsopties gebruiken in mobiele applicaties van enkele bekende Nederlandse merken. De resultaten blijken veel te interessant om alleen voor onszelf te houden....

43% Bijna de helft van de onderzochte mensen gebruikt één of meer toegankelijkheids­instellingen op hun telefoon.

14% Bovendien gebruikt een grote groep zelfs twee of meer toegankelijkheids­instellingen.

De meest gebruikte accessibility­functie is het aanpassen van de tekstgrootte. In het onderzoek is voor alle instellingen gekeken waarom mensen ze activeren.

Die resultaten hebben we hieronder op een rijtje gezet, inclusief een extrapolatie naar de hele Nederlandse bevolking. Meer uitleg over de cijfers en het onderzoek lees je hier.

De meest gebruikte instellingen

Tekstgrootte aanpassen
32.62 %
Donkere modus
26.79%
Scherm inzomen
7 %
Vette tekst
6.86 %
Herstel door schudden uit
6.14 %
Selectie uitspreken
4.19 %
Verminderde transparantie
3.41 %

Wat is digitale toegankelijkheid?

In Nederland zijn er 4,5 miljoen mensen met een aantoonbare beperking. Dat is ruim een kwart van de bevolking. *

Ook mensen met een fysieke of intellectuele handicap dienen apps en websites te kunnen gebruiken. Dit heet digitale toegankelijkheid. Het toegankelijk maken van digitale diensten en producten staat ook wel bekend onder de Engelse naam accessibility.

*Bron: Hoeveel mensen hebben een beperking?

Laaggeletterden
2.500.000
Doven en slechthorenden
1.500.000
Kleurenblinden
700.000
Ernstige motorische beperking
472.000
Dyslectici
450.000
Slechtzienden
200.000
Blinden
80.000
Licht verstandelijke beperking
68.000

Visuele instellingen
Als je het scherm niet goed kunt zien

Uit het onderzoek blijkt dat visuele instellingen het meest worden aangepast in mobiele applicaties. Let op: deze functies worden niet alleen gebruikt door mensen die slechtziend zijn.

Als je in de volle zon zit, kan het handig zijn om het contrast te verhogen. En als je langere tijd naar je scherm moet kijken, is het gebruik van dark mode veel aangenamer voor de ogen.

6.86% schakelt vette tekst in.

33% past de tekstgrootte aan.

  • Kleiner13%
  • Groter20%

3.99% kiest voor een verhoogd kleurcontrast.

Colinda Hoegee Niet-aangeboren hersenletsel

Maak een donkere modus. Niet alleen voor mij. Schermen veroorzaken slaapproblemen en we werken er meer en meer mee.

26.79% heeft de donkere modus geactiveerd.

7% heeft zoomen aanstaan.

3.41% heeft de transparantie uitgeschakeld.

Gebruikers die de transparantie uitschakelen, schakelen ook vaak vette tekst in.

Audio-instellingen
Als gesproken taal niet jouw taal is

Ondertiteling en andere audio-instellingen zijn onmisbaar voor mensen die niet of slecht kunnen horen.

Maar ook als je een filmpje wilt kijken in een rumoerige omgeving, of als Nederlands niet jouw eerste taal is, heb je baat bij ondertiteling.

2.99% heeft mono-audio ingeschakeld.

Eva Westerhoff Doof

Met mijn mobiel en internet kan ik de hele wereld aan, maar dan is het wel belangrijk dat een app goed toegankelijk is voor iedereen. Ook als je doof en slechtziend bent.

1.27% heeft ondertitels standaard aanstaan.

Spraakinstellingen
Als je afhankelijk bent van gesproken tekst

Als je om welke reden dan ook niet in staat bent om naar je scherm te kijken, helpen spraakinstellingen je om op een andere manier de informatie tot je te nemen.

Maar ook als je moeite hebt met lezen van geschreven tekst, kunnen de voorleesfuncties je helpen.

4.19% laat geselecteerde tekst voorlezen.

2.48% laat het hele scherm voorlezen.

Jeroen van der Linden Blind

Zonder de toegankelijkheids­instellingen op mijn telefoon zou ik de meeste apps niet kunnen gebruiken.

Voice-over

Uit onze resultaten komt geen significant gebruik van voice-over naar voren. Aanvullend kwalitatief onderzoek dat wij hebben uitgevoerd, laat echter zien dat een kwart van de ondervraagden een schermlezer gebruikt.

Teksten laten voorlezen is noodzakelijk voor blinden en slechtzienden. Maar ook mensen met autisme of focus- en concentratieproblemen gebruiken deze instelling.

Wat ons verder opviel
Omdat je het gewoon nodig hebt

Naast alle bovenstaande bevindingen hebben we ook het een en ander ontdekt dat zich niet zo makkelijk laat categoriseren. Bevindingen die het belang van voldoende aandacht voor toegankelijkheid benadrukken.

Zo blijken veel Nederlanders instellingen te hebben geactiveerd waarmee een telefoon iets minder gevoelig gemaakt kan worden. Bijvoorbeeld omdat je een aandoening hebt en je je handen niet stil kunt houden. Of omdat je in een overvolle schuddende bus staat.

6.14% heeft herstel door schudden uitgezet.

Bereikbaarheid

Deze instelling zorgt ervoor, dat de inhoud van het scherm een stuk naar beneden wordt verplaatst. Hierdoor is het scherm beter te bedienen, als je het toestel met één hand gebruikt.

In ons kwalitatief onderzoek gaf 10% (28 mensen) van de ondervraagden aan bereikbaarheid te gebruiken. Handig als je noodgedwongen maar één hand kunt gebruiken op je grote zes inch scherm.

Verantwoording
Toegankelijkheid is meer dan getallen

Toegankelijkheid is meer dan deze getallen. Het gaat om mensen. Als je zelf geen beperking hebt, kan het onderwerp echter vrij abstract lijken. Het is lastig om je een voorstelling te maken van het belang van (digitale) hulpmiddelen voor mensen met een beperking.

Dat is de motivatie geweest voor dit onderzoek: aantonen dat digitale toegankelijkheid veel dichterbij je staat, dan je denkt. We hopen dat de resultaten je helpen om accessibility als belangrijker onderdeel van productontwikkeling te gaan zien.

Het onderzoek

Ons toegankelijkheidsonderzoek bestaat uit twee delen. Ten eerste: in 2020 hebben we 268 respondenten ondervraagd naar het gebruik van bepaalde opties op hun telefoon. Ten tweede hebben we een kwantitatief onderzoek gedaan naar ingeschakelde accessibility­functies in door ons gebouwde iOS-apps.

Hiervoor hebben we in overleg met onze klanten een scriptje toegevoegd aan deze apps. Dit script controleert bij het opstarten van de app volledig anoniem welke toegankelijkheidsopties gebruikers hebben geactiveerd op hun iPhone. Zo’n check is niet te herleiden naar personen: het wordt normaal gebruikt om te kijken welke instellingen van de telefoon een app moet ondersteunen.

Hoe komen we aan deze hoge aantallen?

Aan het kwantitatieve onderzoek hebben enkele grote klanten van Q42 meegewerkt. Hun apps bedienen een significant deel van de Nederlandse bevolking. Hierdoor hebben wij het onderzoek initieel onder ruim één miljoen unieke iPhone-gebruikers kunnen uitvoeren. Sinds 2020 is dit aantal gegroeid naar 1,5 miljoen Nederlanders met het toevoegen van apps van meer klanten. Zodoende wordt het onderzoek steeds nauwkeuriger.

Vanwege de hoge absolute aantallen vonden we het verantwoord om een extrapolatie te maken naar alle Nederlanders, of ze nu een iPhone of Android-toestel hebben. Op deze manier hebben we een uitspraak gedaan over het gebruik van toegankelijkheidsopties op mobiele telefoons in Nederland.

En nu verder

Uit ons onderzoek blijkt, dat accessibility-instellingen veel breder worden gebruikt dan je zou verwachten. De resultaten helpen ons om klanten meer focus te geven op dit gebied. We hopen dat ons onderzoek ook jou en je team gaat helpen om digitale producten te maken die bruikbaar zijn door iedereen.

Wil je weten hoe wij daaraan kunnen bijdragen, of heb je vragen over ons onderzoek? Mail naar Johan of bel 070 445 2342.